درسهایی از وصایای امام
 

الف.عاشورا

یکی از مسائل که حضرت امام(ره) در وصیت نامه ی تاریخی خود به ان عنایت دارند،زنده نگه داری و گرامیداشت عاشورا است.امام در وصیت خود مینیویسد:

و از آن جمله، مراسم عزاداری ائمه اطهارو به ویژه سیٌد مظلومان و سرور شهیدان، حضرت ابی عبدالله الحسین صلوات وافر الهی انبیا و ملائکۀالله و صلحا بر روح بزرگ حماسی اوباد هیچ گاه غفلت نکنند.

حماسه تاریخ ساز کربلا در تاریخ پربار خود، طاغوت شکن و فراهم اور زمینه شورش مظلومان عیه استکبار بوده و هست.اهمیت دادن به عراداری و یاد سرور شهیدان در کلام امامت امتیاد اور اهمیتی است که پیامبر اسلام(ص)برای این مساله قائل شدند و از سیٌدالشهدا به عنوان((زینت اسمان ها و زمین)) و نیز ((چراغ هدایت)) و ((کشتی نجات)) یاد کردند.روزی ((ابی بی کعبف در محضر رسول خدا(ص) که امام حسین علیه السلام وارد شد؛پیامبر به تاو نگریست و فرمود((یا اباعبدالله یا زینت السماوات و الارضین))ابی بن کعب با تعجب گفت: ((ای پیامبر!ایا غیر از تو کسی زسنت اتسمان ها و زمین است؟)) پیامبراکرم(ص) پاسخ داد: ((ای ابی!سوگند به خدایی که مرا مبعوث کرد،حسین در آسمان ها بزرگتر است از زمین و بر سمت راست عرش نوشته شده است:الحسین…مصباح هدی و سفینة نجاة)).و نیز فرمود((الا و صلی الله علی الباکین علی الحسین؛آگاه باشید درود خدا نثارعزاداران حسین علیه سلام است)).

پیامبر(ص)درباره ی اظهار محبت به امام حسین(ع) فرمود :

((ان الحسین فی بواطن المومنین محبة مکنونة؛در دل انسانئ های مومن،عشق به امام حسین(ع) نهفته است)).

هم چنین فرمود:

(( ان لقتل الحسین حرارة فی قلوب المومنین لا تبرد ابدا؛شهادت امام حسین علیه السلام جوششی در دل مومن افکند که هیچ گاه خاموش نخواهد شد)).

امام بزرگوارمان از روح ارمان سازو حیات بخش عزاداری ها و راز اصلی حفظ و اهمیت این حماسه تاریخ ساز نیز سخن به میان آورده و خاطر نشان ساخته اند که:

و بدانند آنچه دستور ائمه علیهم السلام وبرایبزرگداشت این حماسه تاریخی اسلام است و آنچه لعن ونفرین بر ستمگران آل بیت است، تمام فریاد قهرمانه ملت ها است بر سردمداران ستم پیشه در طول تاریخ الی الابد.

لازم است در نوحه ها و اشعار مرثیه و اشخار ثنلی از ائمه خق علیهم السلام الله به طور کوبنده فجایع ستمگری های ستمگران هر عصر و مصر یاد اور شود….

لازم به ذکر است که زنده نگه داشتن حماسه ی عاشورا را عامل وحدت مسلمانان نیز خواهد بود؛چنانکه حضرت امام(ره) فرموده اند:

آنچه موجب وحدت بین مسلمین است این مراسم سیاسی است که حافظ ملیت مسلمین به ویژه شیعیان ائمه اثنی علیهم صلوات الله و سلم است.

ب.جاودانگی حماسه ی عاشورا

تردیدی نیست که در جوامع اسلامی شیعی، حلول سال هجری قمری با اقامه ی عزا برای سبط دوم پیامبر(ص) و بزرگداشت حماسه ی و قیام کفر ستیز حسین بن علی علیه السلام به گونه ای شورانگیزآغاز میشود.عزاداری امام حسین علیه السلام به گونه ای سنتی و فراگیر و به شیوه ی مرسوم امروز از اواسط قرن سوم در دوران حکومت دیلمیان،مقارن ظهور شیخ مفید رواج یافته که با افزایش برخی اطز پسوند ها و براین سنت حیات بخش، همچنان در تداوم است.پسران فناخسروبابویه صندلی که از شیعیان و ارادت مندان اهل بیت علیهم السلام بوده اند کوشیدند تا اقتدار ایران را در برابر حاکمانم ستم کیش عباسی احیا کنند.این سلسله چون شیعه ی امامی بودن، عاشورا را به عنوان روز عزا در سال ۳۵۲، روز تعطیل عمومی اعلام کردند.می دانیم که طوفان بنیان کن قوای شیطانی تا کنون نتوانسته است،کم ترین خللی در جلالت پدید آوردغچنان که امام راحل فرمودند:

ملت ما را این مجالس(مجالس عزا)حفظ کرده؛بی خود نبود که مامورین ساواک رضاخان،تمام مجالس عزا راقدغن کردنند…در زمان محمدرضا هم به همین معنا منتها با فرم دیگر.

تمایز میان مرگ سرخ و مرگ طبیعی همچجونئ تمایز میان اب و سراب است ولی انچه به شرح و تنوضیح نیازمند است،تمایز اساسی برخی از مرگ هایسرخ از بعضی دیگر است.بر این اساس،هر محقق ژرف نگر،هر متفکر واقع بین و هر بیننده ی هوشمند میپرسد: چرا حماسه ی تاریخ ساز کربلا در میان جوامع بشری از چنان بالندگی و درخشندگی یی برخوردار است که سایر نهضت ها از این جهت قابل مقایسه با آن نیست؟

راز اصلی این تجلی و جاودانگی را میتوان در مسائل زیر جویا شد:

۱٫برجستگی پیشوای نهضت

برجستگی قیام به برجستگی پدید آورنده و اهداف او بستگی تام دارد و تردیدی نیست که برجستگی پیشوای نهضت در به سامان بودن موقعیت نهضت،تاثیری به سزا دارد؛ چنانکه آوازه ی تاریخی و جاودانگی نهضت نیز به اوازه ی پیشوای ان بستگی دارد.

در این باره پیشوای نهضت عاشورا را مثال می آوریم:پرچم حماسه ی عاشورا بردوش کسی است که امام واجب الطاعة و تجسم سیاست اسلامی و در دامان طهارت و عصمت نفسانی (دامان رسول الله)پرورش یافته است؛بدون تردید حرکت و سیره ی چنین انسانی الگوی جهانیان است؛چنانکه پرچم دارقیام عاشورا،خود این حقیقت اشاره دارد:

((فلکم فی اسوة؛من اسوه ای برای شمایم)).البته کردار،رفتار،گفتارو سنت چنین انسانی از ویژگی خاصی برخوردار است.امام باقر علیه السلام بر این اساس می فرمود((یکون لی بالحسین بن علی اسوة؛حسین بن علی علیه السلام اسوه ی من است)).

در کلام امام صادق علیه السلام نیز چنین آمده است:(لی اسوظ بما یصنع الحسین؛رفتار حسین علیه السلام الگوی من است)

آری برجستگی پیشوای قیام کربلااست که این قیام را جاودانگی بخشیده و سیمای تابناکش را پیش چشم بشریت متجلی ساخته است؛به گونه ای که همواره درس های حیات بخش به تاریخ میدهد و پشتوانه ی جامعه ی انسانی است.امام راحل می فرماید:

وقتی مردم ببینند این کلمه[ضد طاغوت] از حلقوم سیدالشهدا سلام الله علیه بیرمن می اید همه با هم مجتمع میشوند.

یشوای نهضت عاشورا علاوه بر برجستگی اجتماعی و شایستگس ممتاز شخصیتی دارای ویزگی های دیگری نیز بودند که هب ان ها اشاره خواهیم کرد.

۲٫ماهیت و راز اصلی نهضت

ماهیت هر قیام میتواند فلسفه دو اهداف اصلی ان را تبیین کند.قیام کربلا،نهضتی کاملا دینی و معنوی و ماهیت ان،الهی و مذهبی است.فلسفه ی این انقلاب،جز حمایت از حیات اسلام و استقرار نظام عدل اسلامی و کوبیدن نظام سلطه ی اموی نیست.این مساله در خروش و خشم الهی ان رادمرد به ظهور رسیده م تجلی خویش را در جمله ی معروف ان حضرت باز یافته است؛آنجا که فرمود:

و علی الاسلام السلام اذ قد بلیت الامة براع مثل یزید؛

فاتحه ی اسلام را باید خواند ان گاه که امت به جر ثومه ای چون یزید گرفتار شده باشد

توجه به ماهیت این قیام در هر دوره ای می تواند پشتوانه ای برای حرکت تاریخی امت اسلامی باشد؛همیناست که امام راحل چنین هشدار داد و فرمود:

مساله ی کربلا در راس مسائل سیاسی است .

انقلاب اسلامی ایران پرتوی از عاشورا و انقلاب عظیم ان است.

[این قیام] خون های همه ی ملت های اسلامی را به جوش می آورد.

۳٫اهداف آسمانی

اهداف اسمانی قیام طاغوت شکن کربلا همان است که اهداف اصلی بعثت پیامبر انبیای بزرگ را تشکیل می دهد.هدف اساسی قیام امام علبه السلام را می توان در موارد زیر خلاصه کرد:

الف.حاکمیت حق.

ب.حکومت قانون.

ج.کوتاه شدن دست هوس پرتان از مملکت.

بسیاری از اهداف اصلی، بالفعل و بالقوه دیگر نیز از اهداف اصلی این حرکتند.در این باره سخن امام حسین علیه السلام گویای همین حقیقت است.

((الا ترون ان الحق لا یعمل به و ان الباطل لا یتناهی عنه لیرغب المومنین فی لفا الله حقا و انی لااری الموت الا سعادة و الحیاة مع الظالمین الا برما؛

آیا نمیبینید که حق، فروگذاشته می شود و از باطل جلوگیری نمی شود؟ [با این حال] سزاست که مومنِ،دوستدار دیدار خدا (مرگ)باشد.من مرگ را جز سعادت و زیستن با ستمکاران را جز شقاوت نمیدانم.

تردیدی نیست که اهداف گران بار نهضت کربلا، یکی ازعوامل جاودانگی این نهضت است؛زیرا هر انسان آزاده در جریان زندگی اجتماعی خود خواهان تحقق این اهداف است. پس بر افراد جامعه است که این الگو را همواره در پیش چشم نسل های جدید،سرزنده و پر طراوت نگهدارند.امام راحل(ره)می فرمود:(مجالس سوگواری، مجالس تبلیغ اسلام است.سیدالشهدا به داد اسلام رسید).

۴٫پیام های شور آفرین و آزادی بخش

پیام های شور افرین کربلا و حماسه ی عاشورا یکی دیگر از عوامل جاودانگی آن است.

کدام ملت است که در حیات فردی و اجتماعی خود به پیام معروف کربلا((هیهات منالذلة)) توجه نکرده باشد و پیرو منطق رهایی بخش آن نباشد؟و نیز کدام ازادی خواه پاک ضمیر است که از کلام الهی عاشورا((رضا الله رضانا اهل البیت)) درس اخلاص و حرکت نیاموخته باشد و همچنین کدام مسلمان جان بر کف و مجاهد فی سبیل الله که از اشعار ارجمند پرچمدار کربلا((الا من کان فینا باذلا مهجته موطنا علی لقاءالله نفسه فلیرحل معنتا))

جوش و خرورش دیگر به سر نپرورده باشد ؟ پیام مهم امام حسین (ع) این است که اگر نجات اسلام و سرنگون کردن پرچم اهریمنان ، به اهدای خون و ایثار جان آدمی بستگی دارد ؛ باید مضایقه نکرد و دریغ روانداشت . امام راحل (قدس سره) براین اساس همواره می فرمود :

باید بعد سیاسی نهضت کربلا برای مردم بیان کرد و سیدالشهدا برحسب روایات ما و به حسب عقاید ما از آن وقتی که از مدین حرکت کرد ، می دانست که چه می کند و میدانست که شهید می شود ، حتی قبل از تولد او ، جبرئیل این مسئله را به رسول خدا اطلاع داده بود.

۵- درس ها و دستاورد های نهضت عاشورا

درس های آموزنده و دستاوردهای شورآفرین و حیات بخش حماسه ی عاشورا چه در زمان قیام و چه بعداز آن و چه در دوران های بعد تا به امروز ، قابل شمارش نیستند.بیداری اجتماعی،رسوایی گردانندگان نظام اموی و برملاشدن توطئه ی آنان ، ایجاد حرکت در جامعه علیه نظام حاکم آن روز ، به صدادرآوردن زنگ های خطر و دمیدن روح ایثار در کالبد جامعه ، تحمل مشکلات برای تحقق آرمان های والا ، تقویت روح بیداری و روحیه ی امید ک ((ان الباطل کان زهوقا)) گوشه از درس ها و دستاوردهای این حرکت شور آفرین است.

مهم ترین درس ها و دستاوردهای این قیام را می توان چنین برشمرد :

الف.وحدت کلمه

امام راحل (قدس سره) فرمود:

تمام این وحدت کلمه ای که مبدأ پیروزی ما شد برای خاطر این مجالس عزا و این مجالس سوگواری و این مجالس تبلیغ و ترویج است .

امام(قدس سره) از قیام تاریخ ساز ملت ایران علیه طاغوت به ((انفجار)) یاد می کند و در باب تبیین راز اصلی این انفجار تاریخی می گوید :

یک دفعه یک انفجاری حاصل شد که این انفجار در برکت همین مجالس ]بود[ که همه کشور را، دور هم جمع می کرد و همه به یک نقطه نظر می کردند.

این مجالس عزا یک سازماندهی سراسری...کشورهای اسلام یاست.

ب.تقویت روح پرخاشگری در برابر اهریمنان

امام امت دراین باره فرمود:

این خون سیدالشهدا است که خون همه امت های اسلامی را به جوش می آورد.

لازم است در نوحه ها و اشعار مرثیه و اشعار ثنای از ائمه حق علیهم سلام الله ، به طور کوبنده فجایع و ستمگری های ستمگران هر عصر و مصر یادآوری شود.

گمان نکنید که اگر این مجالس عزا نبود ، و اگر این دسته جات سینه زنی و نوحه سرایی نبود ، پانزده خرداد پیش می آمد.

سیدالشهداء...با قیام خود در مقابل طاغوت ، تعلیم سازندگی و کوبندگی به بشر داد و راه فنای ظالم و شکستن استعمار را به فدایی دادن و فدایی شدن دانست و این خود سرلوحه ی تعلیمات اسلام است .

این پرخاش و فریاد باید زنده بماند و برکاتش امروز در جنگ با یزیدیان زمان واضح و مملوس است.

ما هرچه داریم از محرم است و باید به عمق تأثیرآن در عالم توجه داشت .و ما با همین مجالس عزا و گریه قدرت ۲۵۰۰ساله را شکستیم.

اری طاغوت پهلوی چنانکه حضرت امام بدان تصریح داده بودندفدر پرتو شور و حماسه ی محرم شکست و در نهضت مشروطیت نیز چنین بود.

ج.استواری در راه

امام راحل در این باره می فرماید:

حضرت زینب که درباره ی مصیبات وارده بر او گفته شده است: تصغر عنده المصائب، بنی امیه را انچنان تحقیر کرد که در عمر خود چنین تحقیر نشده بود.

شما ملاحضه کنید.... وقتی در آن مجلس پلید یزید صحبت می شود، حضرت زینب-سلام الله علیها-قسم میخورد: ما رأینا إلا جمیلا.

د.عمل به وظیقه

امام راحل فرمود:

کسی مه در صدد عمل به وظیفه است،کسی که خالصانه، جهت جلب ذضای حق گام بر می داردف از شکست های مقطعی، یأسی به خود راه نمی دهد این روحیه بود که ملت ما را پیروز کرد و همچنان در صحنه نگه می دارد.کسی که برای خدا کار می کند شکست در آن نیست؛ ولو کشته بشویم،شکست نداریم.حضرت سیدالشهداهم که کشته شد،لکن شکست خورد؟ الآن بیرق او بلند و یزیدی تو کار نیست.

۶٫اهتمام امامان معصوم علیه السلام

امامن معصوم هر یک به گونه ای در بزرگداشت خاطره ی عاشورا و زنده نگه داشتن آن می کوشیدند،از جمله می توان به نقل های نه گانه ی زیر اشاره کرد:

۱٫کسی که در محرم،امامان معصوم را خندان نمی دید.

۲٫برای مجالس عزاداری حسین علیه السلام در روز عاشورا اهمیت ویزه قائل بئدند و می گفتند:

من ترک السعی فی حوائجه یوم عاشورا قضی الله له حوائج الدنیا؛

((طریحی)) لغت دادن بزرگ اسلامی در مجمع البحرین، ذیل کلمه ی ((عاشورا))(ماه عشر) می نویسد:

موسی کلیم درمناجات خود به درگاه خداوند متعال گفت:« پروردگارا! چرا امت محمد(ص) را بر دیگر امت ها برتری بخشیده ای؟»ندا رسید به دلیل وجود ده چیز که در میان آن ها دیده می شود.

موسی گفت:«آن ده چیز چیست تا بنی اسرائیل را به روی آوردن آنها تشویق کنم؟»ندا رسید:نماز،روزه زکات،حج،جهاد،جمعه،جماعت،قرآن،علم وعاشورا.موسی گفت:«عاشورا چیست؟»؛خداوند متعال فرمود:«عاشورا(روز)گریه کردن و شبیه گریه کنندگان بودن برای دختر زاده ی محمد(ص) و خواندن مراثی و اقامه ی ماتم بر مصیبت فرزند مصطفی است.

ای موسی!کسی نیست که در این روز اشکم بریزد و یا در شما را عزاداران باشد،مگر آنکه بهشت را از آن او کنم و هیچ کس در این روز مالی را در این راه خرج نمی کند، جز آنکه برکتی در مال او مقرر می دارم و در برابر هر درهم، هفتاد درهم به او می دهم و بهشت را جایگاه او می گردانم و او را می آمرزم،به عزت و جلالم سوگند که هیچ زنی یا مردی نیست که در روز عاشورا اشک بریزد جز انکه پاداش صد شهید را به او عطا کنم».

۳٫اهتمام به زیارت قبر سیدالشهدا.

اهتمام به زیارت کربلا از سوی امامان معصوم مورد توجه ویژه بوده است.رسول خدا(ص) و دیگر معصومان همواره،مومنان را به زیارت قبر سیدالشهدا دعوت می کرده اند.این مساله مورد توجه خود آن حضرت نیز بوده است.

در حدیثی از امام صادق (ع) می خوانیم :

من ارادالله به الخیر،قذف فی قلبه حب الحسین و حب زیارته و من ارادالله به السوء قذف قلبه فی قلیه بغض الحسین و بغض زیارته؛

آن گاه که خدا بخواهد به کسی خیری برساند عشق به حسین (ع) و زیارت اورا در دل وی به جنبش در می آورد ولی آن گاه که بخواهد به کسی شر برساند،بغض به حسین و بغض زیارت وی را در دل او به حرکت در می آورد.

((اربلی)) در کشف الغمه این حدیث را از پیامبر(ص) نقل می کند: ((من زار الحسین بعد موته فله الجنه؛هرکسی ]مزار[حسین را پس از مرگش زیارت کند،بهشت بر او واجب می شود)).

ونیز امام صادق(ع) فرمود:

زیارة الحسین واجبة علی کل من یقرالحسین باالأمامة من الله عزوجل و قال ایضاً زیارة الحسین تعدل عندالله مأة حجة مبرورة و مأة متقبله؛

زیارت]مزار[حسین برهرکسی به امامت الهی او اقرار کرده واجب است.و نیز فرمود:زیارت ]مزار[حسین برابر است با صدحج و صد عمره ی مقبول.

۴٫ترویج و تبلیغ اقامه ی عزا برای سیدالشهدا درمیان شیعیان.

۵٫ترویج انتخاب مهر نماز،فراهم آوردن تسبیح از آن تربت و شفادهی تربت کربلا.

۶٫توجه به هنر متعهد(آثارشاعران،نویسندگان،گویندگان و اندیشمندان) و تشویق آنان برای بازگو کردن مصائب اهل بیت.

۷٫معرفی نهضا تاریخ سازکزبلا به عنوان اسوه،چنانچه پیش از این احادیثی از امامام معصوم(ع)در این باره نقل کردیم.

۸٫موکول کردن انتقام به عصر ظهور موعود آل محمد(ص)،امامان معصوم (ع) در موارد گوناگون از امام زمان،موعود تاریخ،به عنوان منتقم خون به ناحق ریخته ی امام حسین (ع) یاد می کردند.این مسأاله هم باعث سرزندگی حماسه عاشورا است و هم دل ها را برای یاری دادن به خون خواهان کربلا با طراوت نگاه می دارد.نکته درخور توجه این است که سیدالشهدا(ع) به عنوان منتقم خون خود یادکرد و آن گاه که یاران گفتند: ((آن قائم کیست؟)) پاسخ داد:او هفتمین فرزند پسرم مکحمدبن علی است.

تریدی نیست که اهتمام امامان معصوم(ع)،درجلوه های مختلف به حفظ و بزرگداشت حماسه عاشورا،یکی از عوامل جاودانگی این نهضت است.

نتیجه

آنچه به اختصار برشمردیم بخشی از اسباب و عواملی است که راز جاودانگی حماسه ی طاغوت افکن و استکبار شکن کربلا را تشکیل می دهد . اگر کسی چون سیدالشهداء(ع)،حماسه شاز عاشورا نبود و ماهیت حرکت او خدایی نبود و اهداف،پیام ها،درس ها و دستاوردهای رهایی بخش و حیا ت آفرین او نبود،هرگز این نهضت اسوه نمی شد،بالنده و جاودانه نمی گشت و مانند سایر انقلاب ها پس از چندی به بایگانی تاریخ سپرده می شد.

بدون تردید جاودانگی و عظمت چشمگیر حماسه عاشورا،همان تحقق وعده الهی رسول خدا (ص) به فاطمه زهرا(س) درباب زندگی نسل های آینده تا روز قیامت است؛پیامبر اکرم(ص) به دخترش چنین نوید داده بود :

یا فاطمه! ان النساء امتی یبکون علی نساء اهل بیتی و رجالکم یبکون علی رجال اهل بیتی و یجددون العزاء جیلاً بعد جیل کل سنة فإذا کان یوم القیامة تشفعین انت للنشاء و انا اشفع للرجال،و کل من بکی منهم علی مصائب الحسین أخذنا بیده وأدخلناه الجنة.

یا فاطمه! کل عین باکیة یوالقیامة الا عین بکت علی مصائب الحسین فإنها ضاحکة مستبشرة بنعیم الجنة؛

ای فاطمه! زنان امت برای زنان اهل بیت من و مردان امت برای مردان اهل بیت من اشک می ریزند و سنت عزاداری را در نسلی پس از نسل همواره حفظ می کنند و آن گاه که قیامت فرا رسد،شما زنان آنان و من مردان آنان را شفاعت خواهیم کرد.هرکس در مصیبت حسین(ع) اشک بریزد،من دست وی را می گیرم و به بهشت می برم.

ای فاطمه! همه ی چشم ها در قیامت گریان است مگر چشمی که در مصیبت حسین گریان باشد،آن چشم؛خندان و شادمان نعمت های بهشت است.

منبع : کتاب درس هایی از وصیت نامه امام خمینی (ره) نوشته سیدمحمد شفیعی مازندرانی

چاپ معارف،فصل چهارم،صفحات ۳۹ الی ۵۰



موضوع مطلب :

 
درباره وبلاگ
احسان



موضوعات
 
صفحات وبلاگ

نويسندگان
RSS Feed